ZLP-verdiepingstraject AI
Vakoverstijgende AI-geletterdheid
 |
Generatieve AI (GenAI) heeft gevolgen voor wat studenten moeten leren, hoe we betekenisvol en valide blijven toetsen en hoe we GenAI kunnen inzetten om het leren van studenten te versterken. Dat vraagt om samenhangende keuzes op opleidingsniveau én om draagvlak binnen het docententeam.
Het AI-verdiepingstraject van het Zichtbare Leerlijnen Programma ondersteunt bachelor- en masteropleidingen bij het ontwikkelen en implementeren van een samenhangende, vakoverstijgende AI-leerlijn.
Tijdens het traject maken opleidingsteams gerichte, samenhangende keuzes over de rol en plaats van GenAI in het curriculum. Deze keuzes worden vertaald in concrete aanpassingen in leerdoelen, werkvormen, toetsing en didactiek, zodat AI-geletterdheid en het verantwoord gebruik van GenAI structureel worden verankerd in het onderwijs.
|
Wat houdt het verdiepingstraject AI in?
Het verdiepingstraject bestaat uit drie bijeenkomsten, verspreid over een periode van ongeveer drie maanden.
Liever in één of twee gerichte werksessies aan de slag met GenAI in jouw opleiding? Dat kan ook. Opleidingen kunnen het gehele traject volgen of kiezen voor één of twee werksessies die aansluiten bij hun specifieke vraag en de fase waarin zij zich bevinden.
In een gezamenlijke werksessie van drie uur bepaalt het opleidingsteam de richting voor de rol en positionering van GenAI binnen de opleiding. Op opleidingsniveau staan daarbij drie kwesties centraal:
- Moet GenAI-geletterdheid expliciet onderdeel zijn van de leerdoelen op curriculumniveau?
- Moet de toetsing worden aangepast in reactie op de mogelijkheden en de impact van GenAI?
- Willen we GenAI inzetten als middel om het leren van studenten te versterken?
Optioneel kan de sessie worden uitgebreid met het formuleren van leerdoelen en/of leerlijndoelen voor GenAI-geletterdheid. In dat geval is er extra tijd nodig.
In deze werksessie onderzoeken vakcoördinatoren met behulp van de tweesporenbenadering wat GenAI betekent voor de toetsing: het waarborgen dat de leeruitkomsten op opleidingsniveau worden behaald door een combinatie van toetsing onder toezicht en toetsing zonder toezicht gedurende het curriculum.
Centraal staat de vraag: welke leerdoelen moeten studenten autonoom, zonder ondersteuning van GenAI, beheersen, en bij welke leerdoelen is het gebruik van GenAI toegestaan, aangemoedigd of als beschikbaar verondersteld tijdens het leerproces en de toetsing? En wat betekent dit voor de manier waarop we deze leerdoelen toetsen?
Wat levert dit op?
- Concrete beslissingen over toetsing op programmaniveau, in lijn met de strategische keuzes.
- Duidelijke prioriteiten voor het versterken van de toetsing.
- Meer samenhang tussen vakken en toetsing.
- Meer vertrouwen in de kwaliteit en validiteit van de toetsing.
In deze werksessie onderzoekt het opleidingsteam waar en hoe GenAI betekenisvol kan worden ingezet als middel om het leren van studenten te versterken. Bijvoorbeeld door te verkennen hoe studenten met behulp van GenAI-persona’s kunnen oefenen met verschillende rollen en perspectieven, of kunnen worden ondersteund bij het formuleren en aanscherpen van onderzoeksvragen.
We bepalen of en hoe GenAI een rol krijgt in leeractiviteiten, welke randvoorwaarden daarbij gelden en hoe we zorgen voor consistent en verantwoord gebruik binnen de opleiding.
Twee expert-trainers verzorgen de didactische en AI-kaders: een trainer vanuit het Zichtbare Leerlijnen Programma en een trainer vanuit het facultaire Teaching and Learning Centre. Zo verbinden we centrale en facultaire expertise.
Voor het traject adviseren we deelname van de opleidingsdirecteur, de vakcoördinatoren, de Academische Vaardigheden-coördinator en bij voorkeur een lid van de examencommissie. Door verschillende perspectieven samen te brengen, maken we keuzes die niet alleen werken voor afzonderlijke vakken, maar ook bijdragen aan een samenhangende aanpak op opleidingsniveau.
Voor sessie 1, ‘Naar een visie op GenAI’, raden we aan om daarnaast andere geïnteresseerde docenten en een student te laten aansluiten.
AI als middel en doel, voor studenten en docenten
De AI-leerlijn is ontworpen rond vier kwadranten. Dit raamwerk helpt om AI vanuit meerdere perspectieven te benaderen: als doel (wat moeten studenten en docenten leren over AI?) én als middel (hoe kan AI het leren en het onderwijzen ondersteunen?). Daarbij kijken we zowel naar de rol van studenten als naar die van docenten.
Het raamwerk benadert verantwoorde integratie van GenAI als een wisselwerking tussen leren over AI en leren met AI. Deze twee dimensies — AI als doel en AI als middel — worden verbonden met de rollen van studenten en docenten. Zo ontstaan vier onderling samenhangende kwadranten.
Door GenAI zowel als doel als als middel te benaderen, helpt het raamwerk om leerdoelen, didactiek, toetsing en randvoorwaarden in samenhang te ontwerpen. Daarmee wordt zichtbaar wat studenten en docenten moeten leren, hoe GenAI het leerproces kan ondersteunen en hoe deze keuzes doorwerken in het onderwijs en de toetsing.
Lees meer over het raamwerk en de bevindingen van de pilottrajecten in ons artikel Educating in the Age of GenAI: Exploring AI Literacy Through Mutual Reinforcement in Higher Education, gepubliceerd in Trends in Higher Education op 30 mei 2026.
Meer informatie & aanmelden
Bachelor- en masteropleidingen die het Zichtbare Leerlijnen Programma hebben doorlopen en generatieve AI (GenAI) op curriculumniveau willen verankeren, kunnen zich aanmelden voor het verdiepingstraject AI van het Zichtbare Leerlijnen Programma. Opleidingen kunnen het gehele traject volgen of kiezen voor één of twee werksessies die aansluiten bij hun specifieke vraag en de fase waarin zij zich bevinden.
Heb je vragen of interesse? Neem direct contact met ons op via zichtbareleerlijnen-tlc@uva.nl.
Meer informatie over het Zichtbare Leerlijnen Programma is te vinden op tlc.uva.nl/zlp.