Terugblik: ‘Wat als er geen cijfers waren?’

1. Studentperspectieven op beoordelen en ‘ungrading’

Een belangrijk thema in het gesprek was de diversiteit aan studentperspectieven op beoordelen en ‘ungrading’ (cijferloos beoordelen). Deelnemers stonden stil bij een van de centrale bevindingen uit het artikel: dat studenten ‘ungrading’ zelf niet altijd als positief of bekrachtigend ervaren. In een sterk op meetbaarheid gerichte samenleving worden cijfers vaak beleefd als bronnen van erkenning, structuur en toekomstkansen. Dat riep de vraag op of studenten zich de voordelen van cijferloos beoordelen wel realistisch kunnen voorstellen zolang zij opereren binnen meetsystemen die worden gevormd door competitie, prestatie en onzekerheid. Deelnemers benadrukten ook dat ‘de student’ niet bestaat: terwijl sommige studenten cijfers als stressvol en beperkend ervaren, steunen anderen er juist op voor motivatie of bevestiging.

2. Het bredere doel van het hoger onderwijs

Een tweede thema betrof het bredere doel van het hoger onderwijs en de rol van cijfers daarin. Deelnemers vroegen zich af of beoordelen de aandacht heeft verlegd van nieuwsgierigheid, intrinsieke motivatie en het leren zelf naar presteren en succes. Dit leidde tot reflecties op de maatschappelijke rol van universiteiten: moet het hoger onderwijs in de eerste plaats studenten voorbereiden op de arbeidsmarkt, of juist nieuwsgierigheid prikkelen en kritisch denken bevorderen? Verschillende deelnemers zagen het artikel als een uitnodiging om de bredere doelen en waarden die aan het hoger onderwijs ten grondslag liggen te heroverwegen.

3. Praktische alternatieven en spanningen bij implementatie

Deze reflecties leidden ook tot een gesprek over praktische alternatieven voor traditionele cijfersystemen of voldoende/onvoldoende-beoordelingen. Portfolios, beschrijvende feedback, zelfbeoordeling en flexibele leerpaden werden genoemd als mogelijk rijkere manieren om studentleren en -ontwikkeling te representeren. Een deelnemer schetste een ideaal systeem waarin studenten toetsen meerdere keren kunnen afleggen en via individuele leerroutes naar dezelfde leeruitkomsten toewerken. Tegelijkertijd kwamen er praktische zorgen naar voren over werkdruk, schaalbaarheid en de haalbaarheid van intensieve begeleiding binnen de huidige institutionele randvoorwaarden. Deelnemers merkten bovendien op dat alternatieve vormen van beoordelen zelf weer gemetriciseerd kunnen raken, bijvoorbeeld via door AI ondersteunde ranking- of selectiepraktijken.

4. Reflecties op de aanpak van het artikel

Tot slot reflecteerden deelnemers op de methodologische aanpak van het artikel. Het gebruik van ‘removal’ als methode — studenten vragen zich het hoger onderwijs zonder cijfers voor te stellen — werd gezien als zowel prikkelend als uitdagend. Meerdere deelnemers waardeerden de waarde van interviews om te verkennen hoe studenten beoordelingsculturen begrijpen en om de ‘common sense’-aannames bloot te leggen die onder hogeronderwijssystemen liggen. Tegelijkertijd merkten sommigen op dat voorgestelde toekomsten andere reacties kunnen oproepen dan geleefde ervaringen. Het artikel werd bovendien gezien als een bredere, tegenhegemoniale interventie: niet zozeer om uitkomsten van ‘ungrading’ te voorspellen, maar om de vanzelfsprekende status van cijfers zelf ter discussie te stellen.