Authentieke toetsen ontwerpen

Om psychologische behoeften voor intrinsieke motivatie van studenten te vertalen naar toetsontwerp in de praktijk, kunnen we putten uit het werk van Quinlan et al. (2024). Hun concept van educatief authentieke toetsing (‘educationally authentic assessment’) biedt een nuttig kader om authenticiteit te conceptualiseren in het licht van de betekenisvolle betrokkenheid van studenten bij het leerproces.

De uitkomst van authentieke toetsing kan van professionele, maatschappelijke, disciplinaire of ontwikkelingsgerichte aard zijn:

• Professionele authenticiteit: Toetsopdrachten weerspiegelen belangrijke werkwijzen, standaarden en vraagstukken uit relevante beroeps- of werkomgevingen.
• Maatschappelijke authenticiteit: De toetsing betrekt studenten bij echte maatschappelijke, economische of politieke vraagstukken en verantwoordelijkheden die verder reiken dan de universiteit.
• Disciplinaire authenticiteit: De toetsing vraagt studenten zich te verdiepen in de belangrijkste manieren van denken, onderzoeken en communiceren die kenmerkend zijn voor een bepaald vakgebied.
• Ontwikkelingsgerichte authenticiteit: De toetsing is afgestemd op het ontwikkelingsniveau van de studenten en ondersteunt hun persoonlijke, academische en intellectuele groei.

Ontwerpkenmerken voor betekenisvolle betrokkenheid

Volgens Quinlan et al. (2024) worden toetsen voor studenten niet primair educatief authentiek door de uitkomst, maar door het proces en de ervaring van zich op een betekenisvolle manier met hun leerproces bezig te houden. Elk van de vier bovengenoemde uitkomsten is, afhankelijk van de student, een mogelijke weg naar betrokkenheid.

Ze onderscheiden een aantal ontwerpkenmerken van authentiek toetsen die betekenisvolle betrokkenheid bevorderen: cognitieve stimulatie/uitdaging, praktische waarde/realisme, nieuwigheid, culturele gevoeligheid, interactie met peers en keuzevrijheid.

In de praktijk

Een doordacht toetsontwerp (bijvoorbeeld door keuzevrijheid, realisme en passende nieuwigheid in te bouwen) kan zinvolle betrokkenheid bevorderen en daarmee ook dieper leren. Enkele belangrijke ontwerpkenmerken verdienen aandacht.

• Keuze – Door studenten daadwerkelijk zeggenschap te geven over:
  • het onderwerp (hetgeen waarop ze zich richten)
  • de vorm (hoe ze laten zien wat ze hebben geleerd)
  • het proces (hoe ze de opdracht aanpakken)
  • of een combinatie daarvan

Doordachte keuze kan het gevoel van eigenaarschap en relevantie bevorderen, terwijl de opzet toch gestructureerd blijft en aansluit bij de leerdoelen.

• Realisme – Toetsing verbinden met:
  • een betekenisvol onderwerp of vraagstuk
  • authentieke taken of processen
  • een echte of plausibele doelgroep
  • en relevante plaats of context

Het meest aansprekende aspect van realisme voor studenten was vaak het vraagstuk zelf – sociale, economische of politieke problemen of mogelijkheden – en niet zozeer een direct verband met een specifieke baan. Dit heeft gevolgen voor de manier waarop we taken uit de ‘echte wereld’ vormgeven: vaak is het de maatschappelijke relevantie die het belangrijkst is.

• Nieuwigheid – Dit betekent het introduceren van iets nieuws in de toetsing. Nieuwigheid moet echter bijdragen aan betekenisvolle betrokkenheid (bijvoorbeeld een fris perspectief, een nieuw soort publiek), en niet alleen verandering omwille van de verandering zijn.

Door deze kenmerken te combineren, kunnen we toetsen ontwerpen die zinvol zijn, aansluiten bij belangrijke kwesties of vraagstukken en afgestemd zijn op de ontwikkeling van studenten – of het nu gaat om hun professionele, maatschappelijke, disciplinaire of persoonlijke ontwikkeling.

Kwaliteitseisen bij het ontwerp van authentieke toetsen

Overgaan op open, realistische opdrachten kan de motivatie van studenten weliswaar stimuleren, maar dit garandeert niet automatisch betrouwbare, effectieve toetsing. Zonder zorgvuldige planning kan dit leiden tot ongelijke behandeling, een grotere werkdruk of een gebrek aan transparantie. Houd bij het ontwerpen van authentieke opdrachten de vier kwaliteitseisen voor toetsing in gedachten om deze risico’s te voorkomen.

• Validiteit – Een toets moet meten of studenten inderdaad datgene geleerd hebben wat je voor ogen had.

Voor authentiek toetsen betekent dit dat opdrachten die gericht zijn op maatschappelijke of beroepsgerelateerde vraagstukken nog steeds nauw moeten aansluiten bij de beoogde leerdoelen. Het ‘realisme’ of het ‘vraagstuk’ dient als middel om de juiste kennis, vaardigheden en houdingen te toetsen – niet als afleiding daarvan.

• Betrouwbaarheid – De beoordeling moet niet berust zijn op irrelevante of toevallige factoren.

Bij authentiek toetsen gaat het vaak om complexe, open opdrachten. Om de betrouwbaarheid te waarborgen, hebben we binnen docententeams duidelijke criteria, goed ontworpen rubrics en een gedeeld begrip nodig over wat de verschillende prestatieniveaus op basis van die criteria inhouden.

• Transparantie – Zowel docenten als studenten moeten duidelijk weten wat er van hen wordt verwacht. Transparantie is vooral belangrijk wanneer taken nieuw of vrijer van opzet zijn. Studenten hebben duidelijke begeleiding nodig op het gebied van:
  • het doel van de opdracht (inclusief hoe deze verband houdt met professionele, maatschappelijke, disciplinaire of ontwikkelingsgerichte authenticiteit
  • de beoordelingscriteria
  • de keuzemogelijkheden en hoe je daar op verantwoorde wijze gebruik van kunt maken

• Haalbaarheid – De toetsing moet zowel voor docenten als voor studenten in de praktijk te doen zijn.

Authentiek toetsen moet haalbaar zijn binnen de context van de opleidingen van de UvA – met inbegrip van de grootte van jaarcohorten, de werkdruk voor medewerkers, de capaciteit voor feedback en de beschikbare middelen. De haalbaarheid kan worden ondersteund door bijvoorbeeld gebruik te maken van gestructureerde sjablonen, duidelijke groepsprocessen of digitale hulpmiddelen die helpen bij het beheren van complexe authentieke opdrachten.

Houd bij het toevoegen van een nieuw element ook rekening met de gevolgen. Een haalbare werkbelasting vereist een ‘one-in, one-out’-benadering, wat betekent dat nieuwe ontwerpelementen bestaande taken moeten vervangen in plaats van er bovenop te komen – waarbij ervoor moet worden gezorgd dat de algehele toetsing gekoppeld blijft aan de leerdoelen van de cursus.

Tot slot: dubbele opdracht voor authentiek toetsen

Het ontwerpen van authentieke toetsen aan de UvA vraagt twee voorwaarden:

• educatieve authenticiteit, oftewel het ondersteunen van een betekenisvolle betrokkenheid van studenten bij het leerproces op professionele, maatschappelijke, disciplinaire en ontwikkelingsgerichte dimensies
• robuuste kwaliteitsnormen voor toetsen op het gebied van validiteit, betrouwbaarheid, transparantie en haalbaarheid

Het UvA Teaching & Learning Centre kan opleidingen ondersteunen bij het navigeren door dit landschap – door de ambities van de UvA Onderwijsvisie en het Kader Toetsbeleid te vertalen naar concrete, duurzame ontwerpen voor toetsen die er echt toe doen voor onze studenten en voor de wereld die zij leren vorm te geven.