Zo maak je van diversiteit van studenten het vertrekpunt voor onderwijs

Verwachtingsvol zitten 38 studenten in een groot lokaal bijeen vanuit alle hoeken van de wereld: van de VS tot Australië, van Finland tot Zuid-Afrika. Ook hun disciplinaire achtergronden zijn divers: van Mediastudies tot Psychologie, van Business Analytics tot Politicologie. Ze zijn daar voor de eerste bijeenkomst van Dutch Culture & Society, een tweede- en derdejaars vrije-keuzevak, verzorgd door Jan Rock, universitair docent bij Nederlandse letterkunde.

Werkvorm 2: Talen in kaart brengen met body maps

In deze twee uur zullen ze elkaar leren kennen door veel persoonlijke reflecties uit te wisselen, en daarmee ervaren wat ze gemeenschappelijk hebben: ‘Cool to see how even though we’re from other corners of the world we have many similarities in way of thinking/feeling.’ Ze worden uitgenodigd zich bewust te worden dat ze door hun aanwezigheid al deel uitmaken van de Nederlandse gemeenschap. ‘Insight: I am a part of Dutch Culture & Society by being here now’. En ze horen hoe ze hun eigen achtergrond samen met de anderen met hun eigen achtergrond zullen inbrengen in het vak Dutch Culture & Society. ‘I liked how the exercises lead to a conclusion how to study Culture (epistemologically interesting).’

Werkvorm 1: hagelslag als cultureel onderzoeksobject

De les begint meteen met een andere instructie dan gebruikelijk: sluit de laptops, maak een lege ruimte in het midden van het lokaal en kom daarbinnen in een kring staan. Dat was in een paar minuten geregeld waarna er een pak hagelslag midden in de kring kwam te staan.

Studenten werden uitgenodigd om vanuit hun eigen achtergrond een onderzoeksvraag te stellen over het pak hagelslag, waardoor de groep een inkijkje kreeg in de verscheidenheid van de achtergronden van de aanwezigen en zag hoe je vanuit verschillende perspectieven een cultureel object kunt bevragen. Dit herhaalden ze vervolgens in op voorhand zorgvuldig samengestelde groepjes waarbij de diversiteit in talige en culturele achtergrond en discipline zo groot mogelijk was. Die samenstelling maakt het mogelijk dat productieve verbindingen kunnen ontstaan tussen verschillende kennisbronnen en ervaringen. De uitdaging was nu om een gezamenlijke onderzoeksvraag vanuit hun eigen achtergronden te vinden.

Werkvorm 2: talen in kaart brengen met body maps

De gezamenlijkheid vinden en ervaren ging verder bij de Language body maps: teken een lichaam op papier dat jouzelf representeert, denk na welke talen je in welke mate kent en met welke plek je elke taal op je lichaam associeert. Meertaligheid werd daarmee uitgebreid naar een geleefde, emotionele en sociale ervaring. ‘I found it interesting to connect languages to body parts. It makes me think of relations with languages I know.’

Na in hun groepje te hebben gedeeld werden gezamenlijke inzichten plenair besproken. Een van de inzichten was dat de plek van de moedertaal en de taal die wordt gesproken met geliefden vaak bij het hart komt te staan, waarmee het voor verbinding en belonging staat.  ‘Conclusions: Heart: our mother language and where we belong. Head we all included English. Hands/feet as contact points.’

Werkvorm 3: de wereldwijde aanwezigheid van Nederlandse taal en cultuur

De bijeenkomst sloot af met een wereldkaart op A3 waar iedereen met een stip aangaf waar die voor het eerst in aanraking kwam met de Nederlandse taal & Cultuur. Daarmee werd zichtbaar hoe de Nederlandse taal en cultuur zich niet beperkt tot Nederland: ‘I loved the worldmap of how Dutch is actually represented everywhere and not only in NL.’

Van individuele ervaring naar gezamenlijke kennisproductie

Alle ervaringen van deze bijeenkomst nam Jan Rock samen in de wrap up waar de essentie van geesteswetenschappelijk onderzoek en de meerwaarde van meertaligheid en interdisciplinair onderzoek samenkwam: je neemt jezelf mee, met al je ervaringen, talenkennis, culturele achtergrond, disciplinaire kennis en vaardigheden, net zoals anderen dat doen, om zo vanuit meerdere perspectieven tot één gezamenlijke presentatie te komen van het bestudeerde object.

Dat is wat de studenten in het volgende college hernemen, wanneer ze samen een vertaling maken van het gedicht ‘De speelplaats’ van Lisette Ma Neza. En dat is ook wat ze in de daaropvolgende zes weken samen verder gaan ervaren, oefenen en gaan laten zien. ‘We are all already co-producers of Dutch Culture & Society’.

De citaten in dit artikel zijn letterlijk overgenomen van exit-tickets die studenten na afloop van de les invulden.