Wat is studentenwelzijn?
Studentenwelzijn is essentieel voor het leerproces en persoonlijke ontwikkeling van studenten. Het omvat mentaal, fysiek, sociaal en cognitief welzijn en bevordert veerkracht, balans en bijdragen aan de gemeenschap.
Studentenwelzijn kan worden gedefinieerd als een toestand van welzijn waarin studenten hun capaciteiten volledig kunnen benutten, effectief omgaan met de uitdagingen en stress van de studententijd, en productief bijdragen aan hun persoonlijke en academische ontwikkeling. Het omvat een balans tussen positieve en negatieve aspecten van de studententijd en draagt bij aan deelname aan de academische gemeenschap en samenleving. Studentenwelzijn gaat verder dan alleen mentaal welzijn; het omvat ook fysiek, sociaal en cognitief welzijn. Het wordt gekenmerkt door veerkracht, waarbij persoonlijke en academische ontwikkeling optimaal kunnen floreren en studentsucces wordt bevorderd. (Universiteiten van Nederland, 2022).
Het belang van studentenwelzijn in het hoger onderwijs
Goed onderwijs, zoals omschreven door onderwijspedagoog Gert Biesta, combineert drie belangrijke functies: kwalificatie (het overdragen van kennis, vaardigheden en houdingen), socialisatie (het wegwijs maken in maatschappelijke tradities en praktijken) en persoonsvorming (de ontwikkeling van de student als zelfstandig individu).
In het hoger onderwijs is het daarom van belang om niet alleen vakinhoud en academische vaardigheden centraal te stellen, maar ook aandacht te hebben voor de student als persoon, verbonden met de samenleving. Voorbeelden hiervan zijn het koppelen van persoonlijke en professionele ontwikkeling, als voorbereiding op de arbeidsmarkt, of het integreren van Inner Developement Goals in het curriculum.
Omgevingsfactoren die studentenwelzijn beïnvloeden
Het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) identificeert zes belangrijke omgevingsfactoren die van invloed zijn op het welzijn van studenten en die direct belang voor docenten: sense of belonging, sociale en academische integratie, studieklimaat, prestatiedruk, sociale contacten, onderwijsbeleid.
Sense of belonging: een sleutel tot welzijn
Een belangrijke voorspeller van studentenwelzijn is sense of belonging – de mate waarin een student zich op zijn of haar plek voelt. Als studenten zich niet verbonden voelen met hun opleiding, kan dit het leerproces belemmeren. Veel studenten ervaren daarnaast prestatiedruk en stress, waardoor het vragen om hulp een grote drempel kan worden. Het is daarom belangrijk dat het hoger onderwijs niet onnodig bijdraagt aan de ervaren druk en stress, maar studenten juist ondersteunt en hen vaardigheden biedt om hiermee om te gaan. Persoonlijk contact tussen docent en student, evenals onderlinge interactie tussen studenten, kan het gevoel van verbondenheid vergroten. Dit heeft positieve effecten op mentaal welzijn, academische prestaties en studiesucces.
De rol van de docent in studentenwelzijn
Als docent ben jij een belangrijke schakel in studentenwelzijn. Je bent vaak het eerste aanspreekpunt en degene die de studenten het vaakst ziet. Dit geeft je de mogelijkheid om een pedagogisch-didactisch klimaat te creëren waarin persoonlijke aandacht en hoge verwachtingen samengaan met een inclusieve leeromgeving. Hier kun je studenten helpen veerkracht op te bouwen en stress te hanteren. Daarnaast kun je een signalerende rol vervullen door problemen in het welzijn van studenten te herkennen en hen door te verwijzen naar passende hulp, zoals een studieadviseur of studentenpsycholoog.
- Biesta, G. (2015), Het prachtige risico van onderwijs.
- Deunk, M., & Korpershoek, H. (2021). Studentenwelzijn in het hoger onderwijs: Een overzichtsstudie van veelbelovende aanpakken voor docenten(teams), opleidingen en instellingen. Rijksuniversiteit Groningen.
- Dopmeijer, J.,Scheeren, L., Van Baar, J., & Bremer, B. (2023). Harder Better Faster Stronger? Een onderzoek naar risicofactoren en oplossingen voor prestatiedruk en stress van studenten in het hbo en wo. Trimbos-instituut, ECIO en RIVM.
- Strayhorn, T. L. (2018) College students’ sense of belonging. A key to educational success for all students. Second edition. Routledge.
- NRO Onderwijskennis: https://www.onderwijskennis.nl/kennisbank/omgevingsfactoren-die-studentenwelzijn-beinvloeden
- Expertisecentrum inclusief onderwijs (ECIO): https://ecio.nl/studentenwelzijn