Teacher Story: Eva Hoff en Jessica Rodenburg

De patiënt in de collegezaal halen

“In de bachelor Geneeskunde worden regelmatig klinische colleges gegeven, waarin een patiënt in de collegezaal vertelt over zijn of haar aandoening”, begint Eva. “De studenten mogen de patiënt ook vragen stellen. Vóór de Covid-periode mochten we een patiënt niet digitaal uitnodigen voor zo’n college vanwege privacy-wetgeving. Tijdens de Covid-pandemie werden op een gegeven moment digitale consulten  meer genormaliseerd, wat ook voor ons als docenten de weg heeft geopend naar digitale mogelijkheden.
Een paar jaar geleden hebben we kunnen starten met klinische colleges, waarbij de patiënt thuis is. Dat was handig, zowel voor sommige patiënten die lastiger naar het ziekenhuis kunnen komen, en ook nuttig: de studenten kunnen op die manier ook de situatie buiten het ziekenhuis zien. Op een medisch-onderwijscongres ontdekten we dat er medical educators, samen met docent en internist Gabor Linthorst, ook werkten aan klinische colleges met de patiënt thuis. Zij waren op het idee van de Surface Hubs gekomen. Toen hebben we onze krachten gebundeld en kwam het balletje aan het rollen.”

Hoe werkt het?

“Een Surface Hub is een groot scherm dat je liggend of staand de collegezaal of andere onderwijsruimte in kan rijden. Er zit ook een camera op. Het is een technische verbetering: je komt als docent veel beter in beeld voor de patiënt thuis. Je kunt als docent tegenover de Surface Hub gaan staan en één op één een gesprek voeren. Dat heeft meer impact dan we verwacht hadden.
Als we de Surface Hub bekijken vanuit het perspectief van de patiënt: deze ziet de hele collegezaal en kan dus ook de aanwezige studenten zien zitten. Ook kan de huisarts-docent die bij de patiënt thuis is, de docent goed zien en het college volgen, met de PowerPoint op de achtergrond. Overigens hoeft er niet een huisarts aanwezig te zijn, de patiënt kan ook alleen thuis zijn.
Als een student een vraag wil stellen, dan loopt de docent door de zaal met de microfoon en de patiënt thuis ziet dan heel duidelijk degene die de vraag stelt. Het is de camera van de collegezaal die inzoomt op waar de microfoon is. En de patiënt wordt op het grote scherm in de collegezaal geprojecteerd zodat de studenten hem of haar goed kunnen zien. Door de hub maak je als docent veel beter contact met zowel de zaal als de patiënt.”

Patiënt uit de eigen huisartspraktijk

Jessica geeft een voorbeeld. “In OVV-1 geeft Eva een hoorcollege ‘Praten over de dood’, een gevoelig onderwerp. Eva dacht om hierover een klinisch college te geven en ik had meteen een patiënt in gedachten met een euthanasiewens die heel makkelijk over de dood praat. Echter, fysiek was ze niet mobiel genoeg om naar de collegezaal te komen. Het was heel interessant, want deze patiënt kon in haar eigen omgeving, met haar eigen huisarts, heel makkelijk over dit kwetsbare onderwerp praten. Ze was er zo mee bezig, dat het onderwerp ‘de dood’ ook zichtbaar aanwezig was in haar kamer, met doodshoofden, posters en boeken. Dat geeft de studenten dan een beeld van hoe iemand omgaat met dit onderwerp. Het geeft zoveel extra informatie over de patiënt.”

Kleine setting

In het keuzevak Huisartsgeneeskunde (Keuzeonderwijs, jaar 2 van de bachelor) mogen de studenten tijdens een spreekuur een uur lang met de huisarts digitaal in de spreekkamer meekijken. Dit is een kleine groep, van 16-18 studenten. Ook dat doen ze via de Surface Hub, ze kijken dan samen met de docent. Dit is ook de winst van de nieuwe onderwijsruimtes, de werkgroeplokalen op L0; er zijn daar zoveel schermen dat iedereen goed mee kan kijken. Patiënten worden van tevoren gevraagd of ze het goed vinden dat de studenten meekijken en reageren meestal enthousiast. Ze vinden het fijn om hun verhaal te doen, en vergeten soms ook dat een groep studenten meekijkt. Eva geeft aan: ”Soms zet ik het geluid van het consult even uit, om iets van het ziektebeeld nader toe te lichten. Vervolgens kunnen we weer teruggaan naar de spreekkamer. Er is ook interactie met de studenten die vragen mogen stellen aan de patiënt. Of de huisarts vraagt de studenten om mee te denken bij de anamnese. We plannen dan wel langere consulten, zodat hiervoor ruimte is.
Laatst was er een patiënt met een bijtfibroom (een goedaardige zwelling in of bij de mond) en lieten we de studenten via teams op de telefoon meekijken hoe dat werd weggehaald. Een beter beeld krijg je niet: learning on the spot. We moeten alleen nog een digitale stethoscoop creëren” lacht Eva, “live meeluisteren naar hart of longen lukt nog niet.”

Meer mogelijkheden

Eva en Jessica zijn nog niet klaar met de mogelijkheden van de Surface Hub. “Iets wat we nog ambiëren is huisartsen uit andere regio’s te laten invliegen via de hub; denk aan een huisarts op Texel of een afgelegen regio, waar krapte van zorgverleners een grotere uitdaging is. De huisarts levert daar op een andere manier zorg, omdat er geen ziekenhuis om de hoek is, en doet veel meer zelf. We denken ook aan klachten in beeld brengen die in een academisch ziekenhuis niet meer worden behandeld, zoals schouderklachten of een niet-complexe hernia. Dit soort onderwijs kan helpen om de ervaringen van de studenten te vergroten en een beter en breder besef te krijgen van de extramurale beroepen. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de internationale mogelijkheden.”
Inmiddels is er op een NVMO-congres een workshop hierover gegeven, met als titel: ‘Een huisbezoek met 350 studenten’. Dat geeft precies de setting weer. Gabor Linthorst en Linda Kooter gaven daar ter plekke een demo, met Jessica bij de patiënt thuis. Er kwamen mooie reacties vanuit de deelnemers  met waardevolle discussies.
“’We hebben voor het technische aspect van de Surface Hub gelukkig ondersteuning. De Medical Educators denken mee over hoe je de Surface Hub het beste kan inzetten in je onderwijs. De technische ondersteuners van het Vaardighedencentrum zorgen voor de techniek in de zaal en dat alles goed staat. We vinden het fijn dat de Surface Hubs weer onder de aandacht worden gebracht. Weet als docent dat de mogelijkheid er is, het voegt iets toe aan je arsenaal en het is makkelijker dan je denkt.”