In de master Geneeskunde krijgen studenten gedurende de klinische stages onderwijs over acht thema’s. Een van de thema’s is Zorginformatietechnologie (ZorgIT), dat werd ontwikkeld door Joanna Klopotowska en wordt gecoördineerd door Harm Gijsbers. Het onderwijsteam bestaat uit docenten van de afdeling Klinische Informatiekunde. Uit studentevaluaties van dit thema kwam naar voren dat ZorgIT enerzijds gewaardeerd wordt, maar anderzijds ervaren wordt als versnipperd, waardoor het geleerde niet altijd goed beklijft. Reden voor Harm en Joanna om dit onderwijs onder de loep te nemen en te kijken waar en hoe verbeteringen kunnen worden doorgevoerd.

Waarom ZorgIT?
“Voor het thema ZorgIT is gekozen omdat we zien dat de arts van de toekomst nog onvoldoende is voorbereid op digitale zorg,” zegt Joanna. “EPD’s, eHealth, beslissingsondersteuning, kwaliteitsregistraties, data-analyse en AI zijn inmiddels onlosmakelijk verbonden met de zorgpraktijk. Ook vraagt het Raamplan Artsopleiding 2020 expliciet om competenties op het gebied van ZorgIT: van adequaat werken met het EPD tot begrip van big data, machine learning en digitale innovaties. Door ZIT als verplicht thema in de master Geneeskunde te integreren bereiden we studenten voor op hun rol in een ‘Lerend Zorgsysteem’, en op hun verantwoordelijkheid voor kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg.”

Studentevaluaties
“Uit de evaluaties blijkt dat studenten de inhoud van ZorgIT relevant en interessant vinden, vooral de interactieve onderdelen zoals werkgroepen en de hackathon,” gaat Harm verder. “Deelname aan ons contactonderwijs is hoog, maar de zelfstudie wordt minder gedaan. Studenten geven ook aan dat hun bewustzijn en kennis over ZorgIT wel toeneemt, maar ervaren tegelijk dat ze nog niet volledig bekwaam zijn. Ze vragen vooral om meer concreet en praktisch onderwijs, zoals correct documenteren in het EPD, gegevensuitwisseling en de toepassing van machine learning. Hun feedback gaat verder vooral over betere positionering van dit onderwijs ten opzichte van andere onderdelen in hun programma en minder versnippering in het curriculum. Die signalen nemen we heel serieus. Daarom komt er nu een update van de ZorgIT-lijn waarbij we afstappen van losse werkcolleges met veel zelfstudie, en toewerken naar drie terugkomdagen met geïntegreerd, praktijkgericht onderwijs dat thematisch overeenkomt met de klinische stages (zoals interne geneeskunde, heelkunde en huisartsgeneeskunde). Zo sluiten we beter aan bij de manier waarop studenten echt leren, en bij wat zij nodig hebben vlak voor en tijdens hun klinische stages.”

OnderwijsEPD en andere onderwijsvormen
“We willen graag een combinatie bieden van theorie en ervaringsleren in een omgeving die lijkt op de echte omgeving van een digitaal patiëntdossier. Momenteel werken we aan een onderwijsEPD dat speciaal voor de master Geneeskunde wordt ingericht, waarin studenten casuïstiek kunnen behandelen zoals in een echt EPD. Door te werken met de beslissingsondersteuning van het EPD ervaren ze hoe dit hun klinisch redeneren kan ondersteunen of juist verstoren. Verder leren ze hoe technische, juridische, professionele en ethische consequenties verbonden zijn aan documentatie in het EPD. Er worden diverse werkvormen ingezet, zoals serious games (over gegevensuitwisseling en AI in het ziekenhuis), practica (hybride zorg, AI-practicum), workshops (user experience, ethiek en AI) en reflecties op datakwaliteit, AI en kwaliteitsregistraties.”

Just in time
“De terugkomdagen waarop dit onderwijs wordt gegeven zijn gepland vlak voor of tijdens relevante klinische stages zodat studenten de vertaalslag naar de praktijk meteen kunnen maken. Door het onderwijsEPD voelt het direct relevant: wat je op vrijdag oefent, zie je maandag terug op de afdeling. Verder laten we studenten oefenen met consultvoering, goede documentatie, beslissingsondersteuning en datagedreven werken in een setting die sterk lijkt op hun toekomstige werkvloer. Zo wordt het ZorgIT-onderwijs betekenisvoller en tastbaarder, precies op het moment dat studenten hun klinische stages lopen. Die ervaring – zowel positief als negatief – maakt de urgentie van ZorgIT vanzelf duidelijk.”

De toekomst van de arts en zorgtechnologie
Harm en Joanna geven aan: “Wij zien zorgtechnologie als een extra tool in de toolbox van de arts, en soms zelfs als een soort digitale collega. Een algoritme kan bijvoorbeeld risico-inschattingen maken of subgroepen identificeren, maar de arts blijft aan de leiding. Data bieden waardevolle inzichten, maar geven nooit een volledig beeld van de mens achter de cijfers. Daarom blijft de klinische blik en het gesprek met de patiënt onmisbaar. De dokter duidt, maakt afwegingen met de patiënt en is verantwoordelijk voor de uiteindelijke beslissing. Daarvoor heb je als arts een stevige basis nodig in datakwaliteit en datagedreven werken, moet je begrip hebben van AI en machine learning, en de uitkomsten van de beslissingsondersteuning en algoritmen kritisch kunnen beoordelen. In ons onderwijs willen we studenten voorbereiden op een rol waarin zij niet alleen gebruiker, maar ook mede-architect en kritische evaluator van zorgtechnologie zijn.”

Een app of een mens?
“Wij zien zorgtechnologiegebruik niet als een keuze tussen het een of het ander. Een app of digitaal systeem kan vooral waarde hebben voor monitoring, voorlichting en eenvoudige triage. Maar bij complexe, onzekere of emotioneel beladen zorgvragen blijft de mens essentieel. Ons onderwijs is erop gericht dat toekomstige artsen die combinatie goed kunnen vormgeven: slim gebruikmaken van apps en AI, zonder de menselijke relatie en klinische verantwoordelijkheid uit het oog te verliezen.”