Het Zichtbare Leerlijnen Programma: een nieuwe stap in onderwijsinnovatie

structuur
Voor iedere docent

Trainers voor het Zichtbare Leerlijnen Programma gezocht:

Vacature

De opbouw en samenhang binnen een curriculum verbeteren en zichtbaar maken voor studenten, docenten of visitatiecommissies? Met het Zichtbare Leerlijnen Programma kunnen opleidingen dit op een gestructureerde en effectieve manier realiseren en visualiseren in de Zichtbare Leerlijnen tool.

Vanaf maart 2022 kunnen alle bacheloropleidingen van de UvA aan het Zichtbare Leerlijnen Programma deelnemen. Na de succesvolle implementatie bij de meeste bacheloropleidingen van de FNWI wordt het programma de komende vijf jaar UvA-breed aangeboden. Het programma draagt bij aan het verhogen van de kwaliteit van het onderwijs aan de UvA door:

  • het verbeteren van de samenhang en opbouw binenn het curriculum aan de hand van leerlijnen,
  • het zichtbaar maken van de samenhang en opbouw van het curriculum voor studenten, docenten, onderwijsmanagement, visitatiecommissies en andere betrokkenen,
  • het versterken van samenwerking binnen docenten-teams: beeld-, oordeels-, en besluitvorming,
  • docentprofessionalisering door het vergroten van het vermogen om op curriculumniveau na te denken.

 

Een kort overzicht

Het Zichtbare Leerlijnen programma werd in 2017 ontwikkeld en gestart door Ilja Boor en Sandra Cornelisse. Stephanie Maijs heeft het team snel daarna versterkt. Met de speciaal voor dit programma ontwikkelde methodiek, wordt de opbouw en samenhang van een curriculum kritisch en gestructureerd geanalyseerd. De methodiek zorgt ervoor dat leerdoelen op vak- en curriculumniveau worden afgestemd en versterkt de communicatie en samenwerking binnen docententeams. Bovendien worden er met de methodiek leerlijnen afgestemd en formuleren docenten einddoelen op leerlijnniveau (leerlijndoelen). Op deze manier wordt er verbinding gecreëerd tussen vakleerdoelen en eindtermen.

Door het effectief vertalen van eindtermen naar een samenhangend curriculum met een heldere en consistente opbouw van vakleerdoelen, leerlijnen en eindtermen, kun je de onderwijskwaliteit op een hele haalbare manier verbeteren. Ook biedt het programma ruimte om het curriculum helemaal up-to-date en future-proof te maken.

Sandra Cornelisse is Co-Programmaleider: “Het blijkt dat studenten vaak moeite te hebben om studiestof uit een bepaald vak te koppelen aan dingen die ze geleerd hebben in een eerder gevolgd vak. Ze zien vakken dan als losse elementen, waar ze steeds ‘blanco’ ingaan. Aan de andere kant zeggen studenten soms dat ze het gevoel hebben dat studiestof herhaald wordt, waaruit blijkt dat ze niet goed door hebben dat ze in het nieuwe vak verder de diepte ingaan.”

Zichtbare Leerlijnen Tool: inzichtelijk voor iedereen

De samenhang en opbouw van doelen uit de leerlijnenmethodiek wordt zichtbaar gemaakt in de Zichtbare Leerlijnentool. Deze online applicatie visualiseert wat, wanneer, op welk niveau in de opleiding wordt gedaan. Het biedt studenten en docenten hiermee inzicht in de opbouw van en samenhang tussen kennis, vaardigheden en attitude binnen een curriculum. Voor studenten is dit inzicht belangrijk voor zelfsturing, motivatie en studiesucces. Daarnaast kan de tool gebruikt worden als communicatiemiddel tussen docenten en studenten en tussen docenten onderling.

De tool geeft studenten, docenten, opleidingsdirecteuren en visitatiecommissies inzicht in het curriculum, aan de hand van de opbouw van kennis, vaardigheden en attitude binnen leerlijnen. Leerdoelen, leerlijnen en eindtermen zijn gekoppeld, zodat studenten op een overzichtelijke manier de opbouw van en de samenhang in het curriculum kunnen zien. Studenten krijgen zo meer controle over hun leerproces.

Ilja Boor, Co-programmaleider: “Als studenten goed de samenhang zien in het onderwijs dat ze krijgen, helpt dat bij hun motivatie. Ze krijgen dan meer plezier in hun studie en meer commitment, omdat ze hun studie als zinvoller ervaren.”

In het filmpje hieronder volgt een korte en heldere uiteenzetting van de tool:

Leerlijnen Methodiek: van brainstorm tot evaluatie

De implementatie van het Zichtbare Leerlijnen Programma bij een opleiding begint altijd met een startgesprek met de opleidingsdirecteur. Hierna volgen vijf leerlijnenbijeenkomsten waar teams, bestaande uit de opleidingsdirecteur en senior docenten, toewerken naar de optimale afstemming van de vakleerdoelen, leerlijndoelen en eindtermen van de opleiding. In deze bijeenkomsten wordt bepaald uit welke leerlijnen een curriculum bestaat en worden doelen op leerlijnniveau geformuleerd. De samenhang en opbouw van alle doelen worden gevisualiseerd, geanalyseerd en geoptimaliseerd door te bepalen welke vakleerdoelen en eindtermen bij welke leerlijn horen en hoe de beoogde leerlijndoelen bereikt worden. Naast de leerlijnteambijeenkomsten zijn er zogenaamde satellietbijeenkomsten waarin de teamleden de uitkomsten bespreken met docenten binnen de desbetreffende leerlijn, zodat deze gedragen worden door alle docenten van de opleiding.Elke opleiding ontvangt na het doorlopen van programma een evaluatieverslag met stand van zaken, gebaseerd op een SWOT-analyse per leerlijn en een advies voor een verbeterplan, dat eventueel samen met de facultaire TLCs kan worden opgepakt.

 

Tijdlijn: wanneer is welke opleiding aan de beurt?

Het doel van het programma is om voor januari 2026 alle opleidingen van de UvA de kans te hebben gegeven tot de implementatie van het programma, iets wat op volledig vrijwillige basis gebeurt. Op dit moment zit het programma in de realisatiefase, wat betekent dat steeds meer UvA-opleidingen aan de beurt komen om het programma mogelijk te implementeren. Bacheloropleidingen die binnen twee een accreditatie op het programma hebben, bezig zijn met een curriculumherziening of het curriculum toekomstbestendig willen maken zijn het eerste aan de beurt. Als een opleiding deelneemt aan het Zichtbare Leerlijnen Programma volgen ze de leerlijnenmethodiek en implementeren de Zichtbare Leerlijnentool

Progress Sheet

Ervaringen van collega's

Monique Quaedackers, senior docent bachelor Bio Medische Wetenschappen

Het ZLC programma heb ik ervaren als een heel gestructureerd traject om inzicht te krijgen in de opbouw en samenhang van het curriculum. Verder vond ik het enorm waardevol om met een groep docenten intensief over het onderwijs te sparren en discussiëren. Ook heb ik gemerkt dat ons kernteam dat direct betrokken is bij het programma als een soort olievlek hun kennis en enthousiasme hierover verder de opleiding inbrengen. De dialoog over het waarom en hoe van de keuzes in het onderwijs van onze opleiding vind ik misschien wel de grootse opbrengst van het programma

 

Paola Grosso, lecturer bachelor Informatica

“This program has given a good overview of how our bachelor is put together. It has allowed me to see how the pieces fit together, to form the bigger picture. As lecturer only involved in a part of the program, I never realized how much of of what I do contributes to and derives from other colleagues’ efforts, as well as it is a step for the student toward a comprehensive knowledge. Of course there is also the aspect of seeing where there are incoherent, or missing, pieces”

Contact en het team

Wil je meer weten over het programma of heb je andere vragen? Je kan mailen naar zichtbareleerlijnen-tlc@uva.nl.

Het Zichtbare Leerlijnenteam bestaat uit: 

Co-programmaleider

Sandra Cornelisse

Co-programmaleider

Ilja Boor

Programmacoördinator

Stephanie Maijs

 

Fotograaf: Liesbeth Dingemans

 

Fotograaf: Liesbeth Dingemans

 

Fotograaf: Liesbeth Dingemans

Trainers:

Beatriz Gimenez Gonzalez, Yorike Hartman, Monique Jongerius, Lydia van der Meij, Annelous Milius, Yvonne Rijns, Rosanne van Wieringen

Programma-assistenten:

Bouke Boor, Nigar Kasirga